Whisky, Blended, Malt en Single Malt

Whisky blijft hot. Steeds meer consumenten raken geïnteresseerd in whisky en zijn bezig met een ontdekkingsreis door de verschillende stijlen en smaken.
Omdat er ook een groep whiskyfanaten is met een tunnelvisie dat alleen Single Malt goed is -dat hebben de marketeers van de Schotse distilleerderijen best heel goed gedaan de afgelopen 20 jaar- zie ik ook steeds vaker verwarring of naar mijn mening vooroordelen. Ik lees het in discussies online en ik ervaar het dagelijks voor mijn whiskyschappen.
Vooral bij mensen met vooroordelen (ze krijgen een afgrijselijke blik in hun ogen bij het woord blended) heb ik er enorm veel plezier in ze iets blind te laten proeven en te laten beoordelen zonder dat ik ze vooraf vertel wat ze proeven.
Ze gaan stuk voor stuk de mist in als ik ze een kwalitatief hoge blended whisky laat proeven, dan denken ze met een malt-whisky van doen te hebben en slagen er zelden in de grain whisky in de blend te herkennen, of ik laat ze een 20 jaar gelagerde jenever proeven en ze zijn er van overtuigd dat het een whisky is.
In deze posting wil ik me beperken tot de hoofdlijnen van de verschillende Schotse whisky’s. En dat is voornamelijk theorie.
De echte verschillen leer je pas door heel veel te proeven en niet bij voorbaat je neus op te halen als je op een etiket ‘blend’ of ‘blended’ ziet staan.

De SWA is de organisatie die Schotse whisky reguleert en dus de regels maakt.
Belangrijkste whiskyweetjes:

  • Whisky bestaat voor 99,9% uit water + ethanol en voor slechts 0,1% uit bijproducten (“congeners”) die, naast de watersamenstelling, de smaak en kleur van de whisky bepalen.
  • Er is Malt whisky, Grain whisky en Blended Whisky. Malt Whisky is gemaakt uit 100% gemoute gerst in een Pot Still, Grain whisky wordt vervaardigd in een Patent Still (ook coffey still of kolom distilleertoestel genoemd) uit gemoute gerst, tarwe en mais.
    Blended whisky is een blend van zowel malt als grain-whisky’s.
  • Single Malt is een Malt whisky die afkomstig is uit één distilleerderij.
  • Single Grain is een Grain whisky die afkomstig is uit één distilleerderij.
  • Blended Malt is een whisky die bestaat uit verschillende Single Malt whisky’s. En deze benaming is tegenwoordig wat lastig en verwarrend voor de consument, vroeger heette dit type whisky ‘vatted whisky’ of ‘pure malt’, het was eenvoudiger geweest als men dit type gewoon Malt genoemd had en de Malt van één distilleerderij Single Malt.
  • Whisky is pas whisky als New Spirit (New Spirit is altijd helder van kleur, kleur ontstaat pas in het vat) na de distillatie minstens drie jaar op houten vaten rijpte. Een ‘whisky’ die gekleurd is door bijvoorbeeld houtsnippers in het distillaat te laten macereren mag zich geen whisky noemen.
  • Schotse Single Malt Whisky wordt doorgaans tweemaal gedistilleerd (in Ierland is dat driemaal), uitzonderingen op die regel zijn onder andere Auchentoshan (3 maal) en Springbank (2,5 keer, hun whisky’s zijn voor de helft tweemaal en voor de andere helft driemaal gedistilleerd.)
  • 90% van de whisky’s die op deze aardbol verhandeld worden zijn blended whisky’s, dus een mix van whisky’s uit 100% gerst gedistilleerd in een Pot Still en whisky’s uit diverse granen in een patent still.
  • Grain whisky’s zijn toegankelijk, zacht licht, floraal en zoeter dan malt whisky’s. Als je een (jonge) single grain blind laat proeven aan consumenten vinden ze deze vaak lekker toegankelijk, helaas worden ze ondergewaardeerd onder druk van al het marketinggeweld van de malt whisky’s.
  • Elke Schotse regio heeft zijn eigen specifieke stijl. Als je van Speyside met veel honing- en sinaasappeltonen houdt zegt dat nog niet dat je ook gecharmeerd bent van een stevige geturfde rokerige whisky van Islay of een licht ziltige coastal Highland.

Whisky Production from Scotch Whisky Association on Vimeo

En nu even een aantal van mijn persoonlijke ervaringen en meningen.

  • Mensen die zeggen geen whisky te lusten bedoelen waarschijnlijk geen goedkope (hele jonge blended) whisky te lusten en hebben na die ene foute avond nooit meer andere geproefd.
  • Whiskyconsumenten die hun neus ophalen bij het woord ‘blended’ hangen teveel rond op whiskyfora online en hebben vaak te weinig geproefd.
    Blenden is een kunst die masterblenders beheersen, een bijzondere blend van 18 of 21 jaar oud koop je een stuk voordeliger dan een Single Malt van die leeftijd en zal je ongetwijfeld verrassen. Ik laat ze wel eens blind proeven aan malt-whiskyfanaten en stuk voor stuk zijn ze aangenaam verrast.
  • Oudere Single Grain whisky’s van gesloten distilleerderijen kosten maar een fractie van Single Malts van inmiddels gesloten distilleerderijen omdat de investeerder zich (nog) richt op de in de afgelopen 20 jaar zwaar gepromote Single Malts (vraag en aanbod), maar dat zou zomaar binnen nu en enkele jaren kunnen veranderen.
  • Whisky’s (ja alle whisky’s) worden gemaakt om van te genieten, het is geen schande met je beste whisky’s te koken of cocktails te maken. Het maakt je gerechten en cocktails stukken beter dan wanneer je daar goedkope whisky voor gebruikt die je zelf niet zou willen drinken.

Tot slot; in onze winkel is iedereen welkom om de verschillen te komen proeven, we hebben van alles openstaan voor onze klanten en geven als er even tijd is minimasterclasses.
Of boek een tasting met je vrienden (minstens 10 personen) in ons proeflokaal.

Ik heb me hier beperkt tot Schotse whisky’s.

2 reacties op “Whisky, Blended, Malt en Single Malt

  1. “Oudere Single Grain whisky’s van gesloten distilleerderijen kosten maar een fractie van Single Malts van inmiddels gesloten distilleerderijen omdat de investeerder zich (nog) richt op de in de afgelopen 20 jaar zwaar gepromote Single Malts (vraag en aanbod), maar dat zou zomaar binnen nu en enkele jaren kunnen veranderen.”

    Die snap ik niet

    • Hallo Gerben,
      Je ziet dat aan oudere whisky’s (30-35 jaar) van al jaren geleden gesloten distilleerderijen een prijskaartje hangt van vaak minstens 1000 euro, de recent op de markt gekomen Port Ellen kost 3000 euro, de Brora ook ruim 1500 terwijl je een Single Grain van een gesloten distilleerderij van 40 jaar oud voor een 300 euro kunt kopen.

      De Port Dundas Single Grain die onlangs als onderdeel van de Special Releases van Diageo op de markt kwam kost ongeveer 950 euro maar is wel 52 jaar oud. Het is de oudste botteling binnen de Special Releases ooit en ook de kleinste botteling ooit als onderdeel van de Diageo Special releases, er werden maar 752 flessen gebotteld.
      Port Dundas is evenals Port Ellen en Brora gesloten in de jaren ’80.

      Waar Brora, Port Ellen en meerdere single malt distilleerderijen van weleer in de komende jaren met een flinke kapitaalinjectie weer worden opgestart zal dat met de Grain distillery’s zoals Cambus (gesloten in 1993) en Port Dundas niet heel snel gebeuren. De capaciteit bij Cameron Bridge waar (naar mijn informatie) de meeste grain whisky’s van Diageo worden gedistilleerd is voldoende.
      Dus niet alleen bij consumenten (die herontdekken grain) maar ook bij verzamelaars zal de interesse in grain whisky’s in de toekomst toenemen, zeker als straks de voorheen closed (malt) distilleries weer up & running zijn en de waarde van die oude bottelingen niet meer zo snel zal stijgen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *